Hoe herken ik dominantie bij mijn paard?

Wie wel eens gebeten of aangevallen is door een paard weet waarschijnlijk dat dit dominant gedrag was, naast deze extreme signalen geeft het paard vaak eerst subtiele signalen, ken jij deze signalen?

Weten wat voor gedrag je paard laat zien, dominantie of angst is enorm waardevol. Want als je dat weet, kun je ook op de juiste manier reageren. Verkeerde aanpak van, of niets doen bij het vaker uiten van dominant gedrag door het paard, kan leiden tot gevaarlijke situaties.

‘Dominant’ gedrag wordt door paarden gebruikt in fases en heeft altijd een functie. Wie wel eens op het gedrag van paarden onder elkaar heeft gelet, heeft kunnen zien dat een paard meestal met één signaal begint wanneer het wil dat een ander paard aan de kant gaat. bijv. het platleggen van de oren. Reageert het andere paard niet, dan zwiept het paard daarbij ook met de staart. Reageert het ander paard nog steeds niet dan worden de signalen heftiger (bijv. met ontblote tanden, drijvend op het paard afstormen) en volgen ze sneller op elkaar.


Kenmerken (aantal) van dominant gedrag:

Onderstaande kenmerken laat het paard vaak ook zien in combinaties:

– platleggen van de oren (niet een beetje naar achter, maar helemaal in de nek)
– zwiepen met de staart
– met hoofd en nek laag drijvende houding aannemen
– schudden met het hoofd
– trage bewegingen (bijv. bewust achterbeen optillen en schoppen)
– duwen met hun neus of met hun borst
– bijterig (bijv. in je kleding)
– lopen je omver/komen ongevraagd dichtbij
– simpelweg blijven staan met hoofd en nek laag met ‘boze’ uitdrukking
– komen vaak ongevoelig over

Dit filmpje laat een aantal van bovenstaande kenmerken zien

Klik hier voor kenmerken van angstig gedrag

Niet ieder paard laat dominant gedrag zien op dezelfde manier.
Grofweg zijn er 2 verschillende manieren van reageren

– Introverte manier -> uit zich vooral in minder energie en beweging. Paard is meer in zichzelf gekeerd, Lijkt weinig aan de hand, het paard luistert vaak simpelweg niet naar wat hem gevraagd wordt en blijft staan.

– Extraverte manier -> uit zich vooral in meer energie en beweging. Paard is meer gericht op de buitenwereld. Gebruikt zijn eigen lichaam in beweging om dominant gedrag te laten zien.


Herkomst dominant gedrag
  • Paarden zijn kuddedieren en leven volgens een complexe sociale structuur. In de kudde zijn er paarden welke een leidende rol nemen, zij zijn hoger in rang. De overige paarden bepalen de verdere rangorde door dominant of onderdanig gedrag.
  • Dominant gedrag heeft niets te maken met boosheid, paarden kennen deze emotie niet. Dominantie is dus puur functioneel voor het verkrijgen van respect op bepaalde momenten. Paarden besteden in het wild maar weinig tijd en energie aan het uitvechten van ruzies over wie het meest dominant is
  • Aangeboren. Het ene paard is nu eenmaal geboren met meer neiging tot dominant gedrag dan het andere
  • De rangorde van het paard bepaald wanneer en waar het mag eten en drinken. Hogere in rang als eerste, de lagere in rang daarna
  • Doordat er paarden uit de kudde vertrekken of worden toegevoegd wordt de rangorde altijd opnieuw bepaald met dominant en onderdanig gedrag
  • Onvoldoende tegemoet komen aan de basisbehoeften van het paard zoals: zo veel mogelijk uitloop/weidegang, contact met soortgenoten, beweging, voldoende ruwvoer/slecht passend tuig/slechte rijstijl etc. kan leiden tot opbouw van stress en het sneller tonen van dominant gedrag richting mensen. http://www.bitmagazine.nl/algemeen/omgang-met-mensen-belangrijke-veroorzaker-van-negatieve-emoties/11967/

Filmpje over dominantieverhoudingen in een kudde


Tips ter verbetering
  • Paarden zijn een stuk sterker dan dat wij zijn. Als het op kracht aankomt leggen we het snel af. Het is daarom beter om onze ‘denkkracht’ te gebruiken en als eerste proberen te bedenken waarom het paard het gedrag vertoont. Een paard vertoont nooit gedrag om ons te treiteren, zo werkt het niet.
  • Wij zijn een stuk slimmer dan paarden en afhankelijk van het gedrag van het paard en de herkomst ervan, kunnen wij strategieën gebruiken ongeveer op de manier zoals de leidende paarden in een kudde dit zou doen om ervoor te zorgen dat we niet sterk hoeven te zijn, maar het paard toch ons respecteert en onze leiderschapskwaliteiten zal inzien. Het paard zal wel nog dominant gedrag laten zien, maar dit snel laten varen wanneer wij hier op de juiste manier op reageren.
  • Werken aan onze eigen leiderschapskwaliteiten is dus key! Weten wat belangrijk is en wat de behoeften van het paard zijn, is stap 1. Het creëren van een goede basiscommunicatie, is stap 2. Dit houdt rekening met de behoeften van het paard en is gericht op leiderschap, vertrouwen en veiligheid. Hiervoor kan er het beste gestart worden met grondwerk.

Er zijn inmiddels heel veel verschillende methoden beschikbaar om dit te leren. Persoonlijk vind ik dat Parelli Natural Horsemanship hier een goede methode voor is… maar er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden. Dus onderzoek wat voor jou de beste methode is zodat jij weet wat te doen met het dominante gedrag van je paard!


Meer tips over omgang met dominant gedrag: 

– Mijn paard is vervelend
– Basis Grondwerkoefeningen
– Trainen in vrijheid, pure feedback van je paard

– Horsenality (www.parelli.com/horsenality.html)

2 Comments

  1. Ellen van den Oudenrijn

    Dank je wel voor zoveel goede tips! Ik heb mijn paard nu bijna een jaar en we beginnen steeds beter aan elkaar te wennen. Ik ‘moet’ nog veel leren en heb hier veel plezier in. Dankzij jouw tips komen we steeds dichter bij elkaar. Supertof!

    • Claudia

      Hallo Ellen,

      Wat leuk! bedankt voor het compliment. Veel plezier met je paard!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *