Rugpijn en SI problemen bij paarden

Rugpijn bij paarden en met name in de ‘lage’ rug, de sacrale regio komt vaak voor, zo ook bij mijn eigen paardje. Hoe kom je erachter of jouw paard hier ook last van heeft? Hoe verloopt de behandeling en revalidatie en waar kun je op letten ter voorkoming hiervan?

Via een stalgenote heb ik van dichtbij meegemaakt hoe het proces met haar paard is verlopen, van vage kreupelheden tot uiteindelijke diagnose van SI problemen o.a. ontstoken SI gewrichten.

Functie SI gewricht

Het SI gewricht verbindt het bekken en de ruggengraat en wordt bij elke stap gebruikt. Hiermee wordt de actie van de achterbenen doorgegeven aan de rug en wordt de kracht omgezet in voorwaartse beweging. De kracht in de achterbenen is bijvoorbeeld nodig bij het springen, galopperen, verzamelen en verruimen, wenden etc.


Over het ontstaan van problemen

SI problemen kunnen ontstaan na een valpartij van het paard of het vastliggen in de box, iets wat kan leiden tot een onopgemerkte blessure met uiteindelijk mogelijk artrose vorming als resultaat doordat het kraakbeen slijt en het bot veranderd. Maar ook slijtage en/of verkeerd gebruik van de rug van het paard (door verkeerd rijden/trainen) kan ervoor zorgen dat de gewrichtsbanden kunnen oprekken of het gewricht zelf kan gaan ontsteken.


Waar op te letten?  
deel wervelkolom en bekken

Klachten voor rug- of SI problemen zijn vaak vaag en uiten zich vaak niet meteen in kreupelheid, maar eerder in gedragsverandering en weerstand bij het paard. Veel ruiters denken hierbij dan dat hun paard simpelweg ‘vervelend is en wat meer aangepakt moet worden’.

Sommige problemen zijn te zien aan de hand of tijdens het longeren, maar vaak zijn de signalen erger wanneer het paard gereden wordt en soms worden deze signalen ook alleen maar gevoeld door de ruiter. Herken je 4 of meer van onderstaande symptomen, dan is de kans groot dat je paard rug- en met name problemen in het sacrale gebied heeft:

voortslepende beweging van het paard op één kant of het lastig bewegen in een bocht of op een cirkel op één kant

  • paard verzet zich bij overgangen, gooit het hoofd omhoog en drukt de rug weg wanneer galop of meer achterhand actie gevraagd wordt
  • springt overkruist in galop
  • ‘bunny hop’, de achterbenen bewegen bijna gelijktijdig in galop
  • paard drukt de rug weg wanneer meer verzameling gevraagd wordt in combinatie met verminderde lengtebuiging
  • paard houdt de rug in het algemeen stijf en is moeilijk nageeflijk. Bij aanraking kan de rug ook gevoelig zijn
  • paard heeft de neiging om voornamelijk één achterbeen onder de achterhand te ‘swingen’, vooral bij wendingen
  • bokt wanneer wat meer activiteit, voorwaartse beweging gevraagd wordt of weigert/ heeft moeite om te springen
  • het lastig is om spieren in de achterhand, met name de croup te ontwikkelen in combinatie met korte passen van de achterbenen
  • wisselende kreupelheid en verkorte pas van het diagonale voorbeen
  • zwiepen met de staart onder het zadel, vooral bij het warm rijden
  • sleept met de teen van het achterbeen in stap en heeft een korte pas
  • eventuele aanwezigheid van de ‘hunters bump’, bobbel op de sacrale wervels (hoogste punt van de achterhand)
  • lastig bij de hoefsmid, vooral wanneer het paard op één achterbeen moet leunen
  • ongemak en ‘trillen’ van het betreffende achterbeen. Bijvoorbeeld wanneer het opgetild wordt voor hoefverzorging
  • vaak is er kort wat verbetering na een chiropractische behandeling, maar geen langdurige verbetering
  • asymmetrische bespiering van de achterhand
  • aan de hand kan het paard op een harde ondergrond een rare gang laten zien (bijvoorbeeld hanetred) met de achterbenen en heeft het problemen om de achtervoeten goed te plaatsen op de volte

Diagnose

Uiteraard zijn bovenstaande zaken puur ter indicatie dat er mogelijk wat mis is en is het erg belangrijk om vervolgens deskundig advies in te winnen van een goede dierenarts, welke ervaring heeft met dit soort klachten. Vaak spelen er tegelijkertijd meerdere lichamelijke problemen (hierdoor komt het vaak voor dat de diagnose niet goed gesteld wordt) en wat oorzaak is en wat gevolg, moet uitgepuzzeld worden door de dierenarts.

Problemen in het sacrale gebied zijn moeilijk te achterhalen doordat dit gebied bedekt is met flinke lagen van spier en vet, je kunt het dus ook niet direct zien of voelen (hoewel een goede osteopaat vaak wel kan beoordelen/voelen of er misschien sprake is van een blokkade of pijn in het sacrale gebied) Dit maakt dat röntgenfoto’s en injecties in het gewricht moeilijk zijn. Vaak wordt de diagnose voor een probleem in het sacrale gebied pas vastgesteld wanneer alle andere oorzaken voor kreupelheid in de achterhand zijn uitgesloten.

Sinds een aantal jaren is er wel een methode, genaamd Scintigrafie waarbij het mogelijk is sneller SI problemen te achterhalen. Met deze methode is de diagnose ook gesteld bij het paard van mijn stalgenote (via kliniek EquiTom in België).


Behandeling

De benodigde behandeling is maatwerk en dient (door de dierenarts) op het paard te worden aangepast. Vaak zal het eerst gericht zijn op verminderen van de ontsteking (bijv. met injectie hoewel dit vaak de vraag is of dit helpt) en het verminderen van de pijn. Ten tweede zal er waarschijnlijk een periode van werkonderbreking en relatieve rust zijn. Steeds vaker lijkt het advies te zijn om geen stalrust te houden maar het paard in een kleinere omgeving (paddock) te zetten met een goede ondergrond en juist te laten bewegen.


Revalidatie en oefeningen

Het is verstandig om na de ‘behandeling’ de dierenarts (eventueel in combinatie met andere deskundigen) opnieuw te laten checken in ieder geval om te bekijken of er groen licht is om het paard te kunnen revalideren. Te lang rust en het paard enkel op de wei zetten is niet bevorderlijk omdat het belangrijk is om de rugspieren en de bijbehorende ligamenten te trainen zodat ze weer soepel en sterker worden.

Tips:

  • dagelijkse kleine wandelingen met het paard aan de hand (niet in de stapmolen en niet loslaten in een bak of weide)
  • masseer het paard in de sacrale regio voordat je gaat bewegen aan iedere kant 1-2 min.
  • laat het paard dagelijks een stap of 5-6 achterwaarts lopen om de sacro iliacaal ligamenten even te kunnen strekken (2-3 weken lang)
  • laat het paard vervolgens aan de hand over balkjes lopen. Gebruik 3 balken en leg deze met 3 ruime stappen afstand achter elkaar. Loop vervolgens 4-5 keer een ruime figuur 8. Dit helpt om de sacrale en bekken regio te rekken en strekken, iedere keer als het paard een been optilt en over de balken loopt. Dit kan uiteindelijk ook gebruikt worden als warming up voor het rijden, maar moet wel aan de hand gebeuren. Later is het verstandig om oefeningen met balken continue in je trainingschema in te bouwen!
    KLIK HIER VOOR EEN HANDIG DOCUMENT MET VERDERE UITLEG EN PLAATJES
  • werk het paard aan de hand vooral schouderbinnenwaarts. Later kan deze oefening ook goed onder het zadel worden gebruikt om daarmee een paar zig zags te doen
  • gebruik rek- en strekoefeningen meerdere keren per week in ieder geval gedurende 6 weken. Blijvend gebruiken is nog beter. Klik hier voor uitgebreide uitleg over scala aan rek-en strekoefeningen
  • let op de reacties van het paard. Wanneer het paard moeite heeft of niet meer wil meewerken, moet je waarschijnlijk een stapje terug
  • gebruik crosstraining. Dus wissel af met grondwerk, buitenritten (helling training), wandeltochten en training met cavaletti zodat er geen constante belasting van de gewrichten is
  • ben voorzichtig met activiteiten welke belastend zijn voor de sacrale regio zoals: springen, rengalop, abrupte overgangen, korte wendingen en kleine voltes
  • niet teveel voltes in het algemeen
  • voeg eventueel een supplement toe met vit. A, E, zink, koper en magnesium voor het versterken van de ligamenten
  • check de hoek van de achterhoeven. In verhouding moeten de achterhoeven een scherpere hoek, kortere teen en hogere hielen hebben dan de voorhoeven
  • zoek professionele begeleiding bij het revalidatietraject. Een betrouwbaar en goed adres is 4DimensionDressage (dierenarts, revalidatiedeskundige en klassieke ruiter)
  • Verwerk goede oefeningen in je trainingsprogramma zie: Oefeningen rug- en buikspieren paard

Rugpijn en SI Problemen voorkomen

Een valpartij, vastliggen in de box etc. is ongelukkig en niet altijd te voorkomen. Verkeerd gebruik en (vroegtijdige) slijtage van het paard kan vaak wel voorkomen worden.

Bekijk deze video maar eens tot aan het eind, zeker de moeite waard.

Verdiep je in het paard en zijn natuurlijke behoeften en kom hier zo goed mogelijk in tegemoet. Het paard is daarnaast niet gemaakt om op te rijden. Dus begin niet te vroeg met inrijden; zie wanneer kan ik mijn paard het beste (laten) inrijden? En pak de algehele training en het berijden van het paard zorgvuldig aan.

Op deze site probeer ik zoveel mogelijk info die je daarbij kan helpen te delen.


Zie ook:

– Gymnastiseren
– Basis Grondwerkoefeningen
– Handige rek-en strekoefeningen voor je paard
– Voordelen van trainen met cavaletti en sprongetjes


Gebruikte bronnen:

Leste-Lasserre, C. (2017). Sacroilliac Joint Pain in Horses. The Horse, article 37575

Identify and Treat Equine Sacroiliac Problems,
Auteur: Elaine Pascoe met Kevin K. Haussler, DVM, DC, PhD;
http://practicalhorsemanmag.com/article/identify-and-treat-equine-sacroiliac-problems

Sacroiliac-Pain
Auteur: Dr. John Kohnke BVSc RDA
http://www.kohnkesown.com/C7sacroiliacpain.pdf

(Visited 23.822 times, 23 visits today)

3 Comments

  1. Eline

    Mooi artikel! Ik vind het wel belangrijk om te vermelden dat je naast dierenarts ook andere specialisten zou moeten benaderen. Zoals een ostheopaat, cranio sacraal therapeut en/of fysiotherapeut. En natuurlijk een instructeur die gespecialiseerd is in de training en revalidatie bij bewegingsproblemen. En ga niet meteen allerlei supplementen toevoegen maar vraag eens een bioresonantie of advies van een voedingsdeskundige. Misschien zijn er specifieke kruiden nodig. Een mens gaat ook niet alleen maar naar de huisarts of ziekenhuis. Probeer het probleem breder aan te pakken. Dat is niet duurder dan alleen de dierenarts. Het is wel veel effectiever. Een dierenarts helpt alleen bij het wegnemen van het probleem. Je moet uiteindelijk op zoek naar de oorzaak. En dat kan ook verkeerde voeding of training zijn.

  2. Sabine

    Mooi artikel en geweldig dat art2ride erin voorkomt!
    Maar.. ik vind je advies in het artikel wel tegenstrijdig daarin. Als ik de adviezen van veeartsten, fysio’s en osteopaten zo om mij heen hoor is dit compleet in strijd met hoe de bewegingsmechaniek en de opbouw van de toplijn zou moeten zijn. Zo wordt geregeld de pessoa teugel aangeraden terwijl dit het paard juist in positie wordt gedrukt die veel te hoog is voor het paard en totaal niet toestaat de rug op te bollen. Ook worden adviezen gegeven ‘begin maar met 5 minuten draven aan iedere kant’ terwijl het paard na drie passen of zelfs in de overgang al aangeeft dit niet aan te kunnen..

    Er wordt vaak blindelings geloofd wat de veearts zegt puur door een gebrek aan kennis. Daar kan niemand iets aan doen en ook ik heb de oplossing niet 😉

    Ik vind het al mooi dat er steeds meer van dit soort kritische artikelen geschreven worden ter verduidelijking van de grote problematiek in paardensport land!

    • Claudia

      Hoi Sabine, bedankt voor je toevoeging. Je hebt helemaal gelijk. Veel ‘professionals’ weten niet hoe goede beweging eruit moet zien, laat staan dat ze weten hoe ze het een paard dat moeten leren. Ik kom dit wekelijks tegen in de praktijk. Ik heb het artikel aangepast met doorverwijzing naar nog een goed adres voor wat revalidatietraining.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *